تعویض پوشک سالمندی که نمی‌تواند از تخت بلند شود یا توانایی حرکت‌دادن بدنش را ندارد، یکی از دشوارترین کارهای مراقبت در منزل است. این کار برای فردی که قدرت حرکت دارد، شاید فقط چند دقیقه طول بکشد؛ اما وقتی بیمار نمی‌تواند به پهلو بچرخد، بنشیند یا روی پاهایش بایستد، حتی خارج‌کردن پوشک قبلی و تمیزکردن بدن او به کمک و دقت زیادی نیاز دارد.
برای آسان‌ترشدن این فرایند، روش‌های مختلفی وجود دارد؛ از تعویض پوشک روی تخت گرفته تا استفاده از بالابر بیمار، ویلچر حمام و بالابر سرویس بهداشتی که امکان شست‌وشوی بهتر و کاهش فشار جسمی مراقب را فراهم می‌کنند.
قبل از تعویض پوشک، وسایل مورد نیاز را آماده کنید
وقتی بیمار توانایی حرکت محدودی دارد، بهتر است تمام وسایل پیش از شروع در دسترس باشند تا مجبور نشوید او را در وضعیت نامناسب رها کنید.
پوشک تمیز با اندازه مناسب، دستکش یک‌بارمصرف، دستمال نرم، شوینده ملایم مخصوص پوست، حوله و کیسه زباله از وسایل ضروری هستند. اگر پوست بیمار مستعد التهاب است، بهتر است کرم محافظ پوستی مناسب نیز طبق توصیه کادر درمان در دسترس باشد.
محیط اتاق باید دمای مناسبی داشته باشد و حریم خصوصی بیمار حفظ شود. حتی اگر سالمند برای تمام کارهای روزمره به دیگران وابسته است، توضیح‌دادن مراحل تعویض پوشک و پوشاندن قسمت‌هایی از بدن که نیازی به شست‌وشو ندارند، به حفظ آرامش و احساس احترام او کمک می‌کند.
روش تعویض پوشک سالمند روی تخت
برای سالمندانی که بیشتر ساعات روز را در تخت می‌گذرانند، معمول‌ترین روش تعویض پوشک، چرخاندن کنترل‌شده بدن به پهلو است.
ابتدا بیمار را در وضعیت مناسبی قرار دهید و پوشک قبلی را باز کنید. اگر بیمار می‌تواند در چرخیدن به پهلو همکاری کند، از او بخواهید مطابق توانایی خود در حرکت مشارکت داشته باشد. در غیر این صورت، روش چرخاندن باید با توجه به شرایط جسمی بیمار و آموزش صحیح انجام شود.
پس از چرخاندن بیمار به پهلو، می‌توان پوشک آلوده را به سمت داخل جمع کرد و قسمت‌های قابل‌دسترس بدن را تمیز کرد. سپس با تغییر وضعیت کنترل‌شده، بقیه ناحیه را پاک‌سازی کرده و پوشک جدید را زیر بدن قرار داد.
در تمام مراحل باید از کشیدن دست‌ها و پاها یا بلندکردن ناگهانی لگن خودداری شود. اگر بیمار وزن زیادی دارد، دچار شکستگی یا محدودیت مفصلی است یا امکان چرخاندن ایمن او توسط یک نفر وجود ندارد، باید از کمک فرد دیگر یا تجهیزات مناسب استفاده کرد.
پوشک جدید باید به‌گونه‌ای بسته شود که نه بیش‌ازحد تنگ باشد و نه در اطراف ران و کمر فاصله زیادی ایجاد کند.
تعویض پوشک و شست‌وشو با جلیقه ایستا و بالابر بیمار
یکی دیگر از روش‌هایی که می‌تواند شست‌وشوی ناحیه لگن را آسان‌تر کند، استفاده از جلیقه ایستا یا جلیقه مخصوص دسترسی به ناحیه نشیمنگاه همراه با بالابر بیمار سازگار است.
تفاوت این تجهیزات با بعضی اسلینگ‌های معمولی در نحوه حمایت از بدن و میزان دسترسی به قسمت‌های مختلف آن است. در جلیقه‌های مخصوصی که برای این کاربرد طراحی شده‌اند، ناحیه زیر لگن باز می‌ماند و مراقب می‌تواند راحت‌تر پوشک را خارج کند یا باسن و ناحیه تناسلی را شست‌وشو دهد.
در نوع ایستاکننده، بیمار با کمک دستگاه در وضعیت ایستاده یا نیمه‌ایستاده حمایت می‌شود. در این وضعیت، اگر جلیقه و دستگاه برای انجام مراقبت بهداشتی تأیید شده باشند، دسترسی به ناحیه زیر لگن می‌تواند آسان‌تر شود.
این روش ممکن است برای سالمندانی مناسب باشد که همچنان توانایی تحمل بخشی از وزن بدن روی پاها و مشارکت در ایستادن را دارند، اما بدون کمک نمی‌توانند برای تعویض پوشک بایستند.
البته جلیقه ایستا با جلیقه مخصوص سرویس بهداشتی یکسان نیست و نباید آن‌ها را بدون بررسی به‌جای یکدیگر استفاده کرد. جلیقه‌های دارای فضای باز در ناحیه لگن معمولاً حمایت کمتری از بدن ایجاد می‌کنند و برای تمام بیماران مناسب نیستند.
به همین دلیل، پیش از استفاده باید مشخص شود بیمار کنترل تنه، قدرت عضلانی و توانایی لازم را دارد و جلیقه انتخاب‌شده با بالابر سازگار است. نگه‌داشتن بیمار به‌صورت معلق برای شست‌وشو نیز فقط در صورتی مجاز است که طراحی دستگاه، دستورالعمل سازنده و ارزیابی تخصصی چنین کاری را تأیید کنند.
بالابر سرویس بهداشتی؛ ترکیب بالابر بیمار و ویلچر حمام در یک وسیله
انتقال بیمار ابتدا از تخت به ویلچر و سپس جابه‌جایی او به حمام، برای بعضی خانواده‌ها فرایندی زمان‌بر است. به‌ویژه زمانی که سالمند توانایی ایستادن ندارد و برای هر انتقال به تجهیزات کمکی نیاز پیدا می‌کند.
یکی از راهکارهای موجود، استفاده از بالابر سرویس بهداشتی یا صندلی بالابر بیمار است؛ وسیله‌ای که در برخی مدل‌ها، قابلیت‌های بالابر بیمار و ویلچر حمام را در یک دستگاه ترکیب می‌کند.
این تجهیزات معمولاً دارای صندلی مخصوصی هستند که می‌توان آن را در کنار تخت قرار داد و بیمار را با سازوکار بالابر به حالت نشسته روی صندلی منتقل کرد. سپس به کمک چرخ‌های دستگاه، بیمار به سرویس بهداشتی یا حمام منتقل می‌شود.
در مدل‌های طراحی‌شده برای شست‌وشو، امکان تمیزکردن بیمار در همان حالت نشسته وجود دارد. بعضی مدل‌ها نیز دارای لگن قابل‌جداسازی هستند و می‌توان از آن‌ها به‌عنوان سرویس بهداشتی سیار استفاده کرد.
مزیت مهم این وسیله، کاهش تعداد انتقال‌های جداگانه بیمار است. خانواده به‌جای استفاده از بالابر، ویلچر و صندلی حمام به‌صورت مستقل، می‌تواند بخشی از این فعالیت‌ها را با یک دستگاه انجام دهد.
بااین‌حال، هنگام انتخاب باید مقاومت دستگاه در برابر آب، دسترسی به ناحیه لگن، ظرفیت تحمل وزن، نحوه حفظ تعادل بیمار و ابعاد سرویس بهداشتی بررسی شود. همچنین همه بیماران، به‌ویژه افراد فاقد کنترل تنه، لزوماً برای نشستن روی چنین صندلی‌هایی مناسب نیستند.
پوشک سالمند را هر چند وقت یک‌بار باید تعویض کرد؟
زمان تعویض پوشک برای همه بیماران یکسان نیست و به میزان بی‌اختیاری، نوع پوشک و شرایط پوست بستگی دارد. پوشک باید به‌طور منظم بررسی شود و هنگام آلودگی به مدفوع یا خیس‌شدن قابل‌توجه، بدون تأخیر غیرضروری تعویض شود.
نباید صرفاً به قدرت جذب پوشک اعتماد کرد و بیمار را برای مدت طولانی در وضعیت آلوده نگه داشت.
اگر پوست ناحیه لگن قرمز شده، دچار زخم، ترشح یا التهاب مداوم است، بهتر است پزشک یا پرستار آن را بررسی کند. همچنین اگر بیمار به‌طور مکرر پوشک خود را خیس می‌کند، ارزیابی علت و انتخاب محصول مناسب می‌تواند از مشکلات پوستی جلوگیری کند.
به خاطر داشته باشید که برای هر بار تعویض پوشک، انتقال بیمار به حمام ضروری نیست. شست‌وشوی موضعی اصولی روی تخت در بسیاری از موارد کافی است و حمام یا انتقال با تجهیزات باید با توجه به وضعیت بیمار انتخاب شود.
برای اطلاعات بیشتر میتوانید مقاله آموزش تعویض پوشک بیمار در رونیا را مشاهده کنید.
رونیا طب؛ تجهیزات مناسب برای شست‌وشو و جابه‌جایی آسان‌تر بیمار
تعویض پوشک بیماران و سالمندان کم‌توان، به‌خصوص زمانی که فرد قادر به حرکت یا ایستادن نیست، می‌تواند فشار زیادی به خانواده و مراقبان وارد کند. استفاده از روش صحیح تعویض پوشک روی تخت، بالابر بیمار برای انتقال به ویلچر حمام، بالابر سرویس بهداشتی و جلیقه‌های مخصوص، در شرایط مناسب می‌تواند انجام مراقبت‌های بهداشتی را آسان‌تر کند.
رونیا طب به‌عنوان شرکت تولیدکننده بالابرهای بیمار و تجهیزات توانبخشی، آماده ارائه مشاوره رایگان برای انتخاب تجهیزات مناسب جابه‌جایی و شست‌وشوی بیماران است. خانواده‌ها می‌توانند با مشورت کارشناسان رونیا طب و بررسی شرایط جسمی بیمار، فضای منزل و امکانات دستگاه‌ها، راهکاری متناسب با نیازهای مراقبتی خود انتخاب کنند.
